บทความ
ทำความรู้จัก “ แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัว

ทำความรู้จัก “ แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัว

(Individualized Family Service Plan : IFSP) ”

 

โดย นางสาวปวีณา  พิเชฐสินธุ์  (ครู คศ.2)

 

                การเลี้ยงดูเด็กไม่ว่าจะเป็นช่วงอายุใด  ครอบครัวมีส่วนสำคัญอย่างยิ่ง  เพราะครอบครัวเป็นสถาบันแรกในการกล่อมเกลา  และส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการอย่างเหมาะสม  ทั้งในด้านร่างกายการเคลื่อนไหว  การใช้งานของร่างกายส่วนต่างๆ  การทำงานประสานกันของกล้ามเนื้อ  พัฒนาการด้านสติปัญญา  อารมณ์  สังคม  การสื่อสารและการช่วยเหลือตนเอง  โดยเฉพาะในเด็กที่มีความบกพร่องหรือเด็กพิการนั้น  ครอบครัวมีส่วนสำคัญเป็นอย่างมาก เพราะมีความใกล้ชิด  เข้าใจธรรมชาติ ความต้องการของสิ่งที่เด็กแสดงออกเป็นอย่างดี 

                เด็กพิการหรือเด็กที่มีความบกพร่องมักมีข้อจำกัดที่แตกต่างกัน  บ้างมีข้อจำกัดทางกายภาพคือ  มีความพิการทางร่างกายไม่สมบูรณ์เมื่อเทียบกับเด็กในวัยเดียวกัน  บ้างมีข้อจำกัดในเรื่องสติปัญญา  ที่รับรู้และเรียนรู้ได้ต่ำกว่าเกณฑ์  บางคนมีข้อจำกัดในเรื่องการแสดงออกทางภาษาและการสื่อสาร  ข้อจำกัดดังกล่าวบางอย่างสามารถพัฒนาให้ดีขึ้นกว่าเดิมได้  แต่ต้องได้รับการกระตุ้น  หรือการช่วยเหลืออย่างถูกต้อง  เหมาะสม  หากได้รับการดูแลและช่วยเหลือได้เร็วจะทำให้ลดปัญหาที่เกิดตามมาในภายหลังได้  ดังนั้น  การกระตุ้นและการช่วยเหลือเด็กพิการที่ดี  จึงจำเป็นจะต้องได้รับความร่วมมือของครอบครัวภายใต้แนวทางกระตุ้นและช่วยเหลือเด็กพิการที่เหมาะสมกับเด็กแต่ละประเภทและแต่ละบุคคล 

                หลักการช่วยเหลือเด็กพิการนั้น  เป็นที่ยอมรับกันว่าเด็กพิการจะพัฒนาได้ดีหากได้รับการดูแลด้วยความร่วมมือของครอบครัวและผู้เกี่ยวข้อง ได้แก่  บุคลากรทางการแพทย์  บุคลากรทางการศึกษา  ชุมชน  การพัฒนาเด็กจำเป็นต้องพัฒนาตั้งแต่แรกเกิด  หรือแรกพบความพิการ  (Early Intervention : EI) การพัฒนาเด็กโดยให้ครอบครัวมีส่วนร่วมนั้นจะดำเนินการผ่านแนวทางการพัฒนาเด็กเป็นเฉพาะบุคคล  ที่เรียกว่า “แผนให้บริการเฉพาะครอบครัว  หรือ  Individualized  Family  Service  Plan  (IFSP)” แผนให้บริการเฉพาะครอบครัว  มีลักษณะป็นแนวทางหรือเอกสารทางกฎหมายที่จัดทำขึ้นโดยมีเป้าหมายเพื่อให้ครอบครัวลดการพึ่งพานักวิชาชีพ  แต่เน้นการเพิ่มหรือพัฒนาองค์ความรู้  ทักษะที่ครอบครัวจะสามารถช่วยเหลือ  ดูแลเด็กพิการได้อย่างเหมาะสมและถูกต้อง 

                การจัดทำแผนให้บริการเฉพาะครอบครัวมักจะดำเนินการในเด็กแรกเกิดจนถึงอายุประมาณ  3  ปี    และดำเนินการจัดทำแผนดังกล่าวโดยคณะกรรมการหรือทีมที่ประกอบไปด้วยความร่วมมือของบุคคลหลายสาขา  รวมทั้งครอบครัว  เน้นส่งเสริมจุดแข็งหรือจุดเด่นของครอบครัว  และตอบสนองต่อความต้องการของครอบครัว  ในแผนฉบับนี้ครอบครัวหรือผู้ปกครองจะเป็นผู้ร่วมกำหนดเป้าหมายที่จะพัฒนาเด็ก  ได้มีโอกาสเรียนรู้กระบวนการ เทคนิคการช่วยเหลือและการดูแลเด็ก  ได้มีโอกาสได้ทราบถึงแหล่งบริการ  ผู้ให้บริการที่ครอบครัวและเด็กพิการสามารถเข้าถึงได้

                การจัดทำแผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวสำหรับเด็กพิการ  มีขั้นตอนหลักๆ  ในการดำเนินการจัดทำแผน  คือ  1) เริ่มต้นจากครอบครัวพบผู้ประสานงาน  เพื่อพูดคุยและให้คำแนะนำในเบื้องต้น  2) ประชุมกำหนดทีมสหวิทยาการของเด็กพิการ  3) ประเมินพัฒนาการอย่างรอบด้านโดยทีมสหวิทยาการ   (Multidisciplinary)  ประกอบด้วยผู้เกี่ยวข้องกับเด็กพิการ  เช่น  แพทย์  พยาบาล  นักกายภาพบำบัด  นักจิตวิทยา  นักตรวจวัดการได้ยิน  นักตรวจวัดการเห็น  นักแก้ไขการพูด  นักการศึกษา  เป็นต้น  4)  ประชุมพิจารณาผลการประเมินเพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาเด็กพิการ  5) กำหนดผู้ให้บริการ  เป้าหมายหรือแนวทางการพัฒนาเด็กพิการโดยเน้นการมีส่วนร่วมของครอบครัวและทีมสหวิทยาการ  กำหนดระยะเวลาการให้บริการ  6) ติดตาม  ประเมินและทบทวนแผน

                องค์ประกอบที่สำคัญที่ควรต้องปรากฎในแผนให้บริการเฉพาะครอบครัว  คือ  ระดับความสามารถในปัจจุบันของเด็กพิการที่ครอบคลุมถึงพัฒนาการด้านต่างๆ  ได้แก่  พัฒนาการทางกาย  พัฒนาการด้านสติปัญญาและการรับรู้  พัฒนาการด้านการสื่อสารและภาษา  พัฒนาการด้านอารมณ์และสังคม  และความสามารถในด้านการปรับตัว  นอกจากข้อมูลพัฒนาการของเด็กพิการแล้ว  ข้อมูลเกี่ยวกับครอบครัวมีความสำคัญเช่นกัน  ในส่วนของครอบครัวควรระบุจุดเด่นที่สามารถนำมาใช้เป็นปัจจัยในการส่งเสริมให้การพัฒนาเด็กพิการประสบความสำเร็จ  ควรต้องระบุความต้องการของครอบครัวที่เกี่ยวข้องกับเด็กพิการโดยเรียงลำดับความสำคัญ  ต้องกำหนดเป้าหมายที่ต้องการอย่างชัดเจนที่จะเกิดขึ้นกับเด็กพิการและครอบครัว  ระบุเงื่อนไข  วิธีการและระยะเวลาที่จะทำให้เป้าหมายนั้นประสบความสำเร็จ  กำหนดความชัดเจนของบริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่มและผู้ให้บริการตามบริการนั้นๆ ที่สอดคล้องและเหมาะสมกับเด็กพิการและความต้องการของครอบครัว

—         การนำแผนการให้บริการเฉพาะครอบครัว  (IFSP) มาใช้ในการพัฒนาศักยภาพเด็กพิการมี ประโยชน์หลายประการ  ดังนี้

—         1) แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวเป็นเสมือนแผนที่  ซึ่งเป็นแนวทางการพัฒนาเด็กอย่างถูกวิธีและเหมาะสมสำหรับแต่ละครอบครัว  

—         2)  แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวทำให้ครอบครัวทราบว่าบริการต่าง ๆ ที่จำเป็นสำหรับเด็กและครอบครัวมีอะไรบ้าง  รับบริการได้ที่ไหน  ใช้ระยะเวลาในการบริการนานเท่าใด  และจะเริ่มต้นกระบวนการช่วยเหลือเด็กอย่างไร

—         3) แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวช่วยเพิ่มความสามารถ  และความมั่นใจให้แก่ครอบครัวในการดูแล  และกระตุ้นพัฒนาการของเด็ก

—         4) แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวช่วยให้ครอบครัว  และบุคลากรที่เกี่ยวข้องได้เข้าใจเกี่ยวกับพัฒนาการของเด็ก  รวมถึงความต้องการของเด็กพิการและครอบครัว

—         5) แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวมีลักษณะการทำงานร่วมมือกันระหว่างครอบครัวและบุคลากรหลาย ๆ ฝ่ายทำให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูล  ความคิดเห็น  และประสบการณ์  ที่เป็นประโยชน์ต่อกัน  ซึ่งจะทำให้การช่วยเหลือเด็กเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

                โดยสรุปจะเห็นได้ว่า  แผนการให้บริการเฉพาะครอบครัวเป็นเครื่องมือหรือแนวทางที่จะช่วยในการพัฒนาเด็กพิการโดยเน้นความร่วมมือของครอบครัวและผู้เกี่ยวข้อง  ตอบสนองความต้องการของครอบครัวเป็นสำคัญ  ส่งเสริมให้ครอบครัวมีความมั่นใจในการดูแลเด็กพิการ และช่วยเหลือเด็กพิการได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

 

               

บรรณานุกรม

http://endoflifecare.tripod.com/Caregiving/id112.html  , Individual Family Service Plan (IFSP)                                 by Mary B. D. สืบค้นเมื่อวันที่  23  มกราคม  2555.

http://www.ldanatl.org/aboutld/professionals/guidelines.asp, Guidelines  for  the  Individualized  Family

                Service Plan (IFSP) under  Part C  of  IDEA  สืบค้นเมื่อวันที่  23  มกราคม  2555.

http://www.TelAbility.org , Understanding the Individualized Family Service Plan by Thea K. W.

                สืบค้นเมื่อวันที่  23  มกราคม  2555.

http://www.spiritlakeconsulting.com/8LC/Sharedfiles/library/books/IFSPIEP Comparison. pdf ,           Individualized   Family Service Plan (IFSP) and Individualized  Education  Program  (IEP) A           Comparison  of  Program  Components. สืบค้นเมื่อวันที่  23  มกราคม  2555.

ศูนย์การศึกษาพิเศษ  ประจำจังหวัดลำพูน.  (2554).  คู่มือแผนการให้บริการเฉพาะครอบครัว. 

                ลำพูน.

               

               

โพสเมื่อ : 28 ม.ค. 2557,20:53   อ่าน 4316 ครั้ง